Web Tasarım Hizmetleri
II. Dünya Savaşı, veya İkinci Dünya Savaşı (1 Eylül 1939 - 2 Eylül 1945), Müttefikler ve Mihver devletleri olmak üzere iki koalisyon arasında yaşanan küresel bir çatışmadır. Dünyadaki ülkelerin neredeyse tamamı bu savaşa katılmıştır. Tanklar ve uçaklar önemli roller oynamış, uçaklar sayesinde şehirlerin stratejik olarak bombalanması ve savaşta kullanılan tek nükleer silahların teslimatı mümkün olmuştur. II. Dünya Savaşı, tarihteki en ölümcül çatışmadır ve 60 ila 75 milyon insanın ölümüne neden olmuştur. Milyonlarca insan katliamlar, açlık, hastalık ve Holokost da dahil olmak üzere soykırımlar sonucunda hayatını kaybetmiştir. Müttefiklerin zaferinin ardından Almanya, Avusturya, Japonya ve Kore işgal edildi ve Alman ile Japon liderler savaş suçlarından yargılandı.
II. Dünya Savaşı'nın nedenleri arasında I. Dünya Savaşı'nın ardından çözülemeyen gerilimler, Avrupa'da faşizmin yükselişi ve Japonya'daki militarizm yer alıyordu. Savaştan önceki önemli olaylar arasında 1931'de Japonya'nın Mançurya'yı işgali, İspanya İç Savaşı, 1937'de İkinci Çin-Japon Savaşı'nın başlaması ve Almanya'nın Avusturya ile Südetler'i ilhak etmesi sayılabilir. II. Dünya Savaşı'nın genellikle 1 Eylül 1939'da, Adolf Hitler liderliğindeki Nazi Almanyası Polonya'yı işgal ettiğinde başladığı kabul edilir; bunun üzerine Birleşik Krallık ve Fransa Almanya'ya savaş ilan etmiştir. Polonya, Eylül ayının ortalarında Sovyetler Birliği tarafından da işgal edilmiş ve Molotov-Ribbentrop Paktı uyarınca Almanya ile Sovyetler Birliği arasında paylaşılmıştır. 1940 yılında Sovyetler Birliği, Baltık devletlerini ile Finlandiya ve Romanya'nın bazı bölgelerini ilhak ederken, Almanya Norveç, Danimarka, Belçika, Lüksemburg ve Hollanda'yı fethetti. Haziran 1940'ta Fransa'nın düşmesinin ardından savaş, artık Faşist İtalya'nın yardımıyla Almanya ile İngiliz İmparatorluğu ve İngiliz Milletler Topluluğu arasında; Balkanlar, Akdeniz ve Orta Doğu, Doğu Afrika, İngiltere Hava Savaşı ve Blitz ile Atlantik deniz savaşındaki çatışmalarla devam etti. 1941'in ortalarına gelindiğinde Yugoslavya ve Yunanistan da Mihver ülkeleri tarafından yenilgiye uğratılmıştı. Haziran 1941'de Almanya, Sovyetler Birliği'ni işgal ederek Doğu Cephesi'ni açtı.
Aralık 1941'de Japonya, Hawaii'deki Pearl Harbor da dahil olmak üzere Asya ve Pasifik'teki Amerikan ve İngiliz topraklarına saldırdı ve bu durum Amerika Birleşik Devletleri'nin Mihver'e karşı savaşa girmesine yol açtı. Japonya, kıyısal Çin ve Güneydoğu Asya'nın büyük bir kısmını fethetti, ancak Pasifik'teki ilerleyişi Haziran 1942'de Midway Muharebesi'nde durduruldu. 1943'ün başlarında Mihver kuvvetleri Kuzey Afrika'da ve Sovyetler Birliği'ndeki Stalingrad'da yenilgiye uğratıldı. Temmuz ayında İtalya'ya yapılan bir Müttefik çıkarması, ülkedeki faşist rejimin çöküşüne neden oldu ve Pasifik ile Sovyetler Birliği'ndeki Müttefik taarruzları, Mihver'i tüm cephelerde geri çekilmeye zorladı. 1944 yılında Batı Müttefikleri Normandiya'dan Fransa'yı işgal etti ve Sovyetler Birliği Orta Avrupa'ya ilerledi. Japonya ayrıca donanmasının Amerika Birleşik Devletleri tarafından felç edilmesi, önemli Batı Pasifik adalarının kaybedilmesi ve Burma'daki yenilgiler de dahil olmak üzere büyük kayıplar yaşadı.
Avrupa'daki savaş, Almanya'nın işgal ettiği toprakların kurtarılması ve Müttefik Devletlerin Almanya'yı işgaliyle sona erdi; bu durum Berlin'in Sovyet birliklerine düşmesi ve 8 Mayıs 1945'te Almanya'nın kayıtsız şartsız teslim olmasıyla sonuçlandı. 6 ve 9 Ağustos'ta ABD, Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası attı ve bunu Sovyetlerin Japonya'nın işgal ettiği Mançurya'yı istilası izledi. Japonya 15 Ağustos'ta kayıtsız şartsız teslim olduğunu açıkladı ve 2 Eylül 1945'te bir teslim belgesi imzaladı. İkinci Dünya Savaşı, dünyanın siyasi, ekonomik ve sosyal yapılarını dönüştürdü ve 20. yüzyılın geri kalanı ile 21. yüzyıl boyunca uluslararası ilişkilerin temelini oluşturdu. Uluslararası işbirliğini teşvik etmek ve gelecekteki çatışmaları önlemek için Birleşmiş Milletler kuruldu ve galip büyük güçler (Çin, Fransa, Sovyetler Birliği, İngiltere ve ABD) onun Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri oldu. Sovyetler Birliği ve ABD, birbirine rakip süper güçler olarak ortaya çıkarak Soğuk Savaş'ın zeminini hazırladı. Avrupa'nın yıkımının ardından, büyük güçlerinin etkisi azaldı ve bu durum Afrika ve Asya'nın dekolonizasyonunu tetikledi. Sanayileri hasar gören birçok ülke ekonomik toparlanma ve genişlemeye yöneldi.
Balangıç ve bitiş tarihleri
Ayrıca bakınız: İkinci Dünya Savaşı zaman çizelgeleri listesi
İkinci Dünya Savaşı zaman çizelgeleri
Kronolojik
Başlangıç
Olaylar (Asya'daAvrupa'da)
Sonuçlar
- 1939
- 1940
- 1941
- 1942
- 1943
- 1944
- 1945
- Sonuçlar
Konuya göre
Nedenler (Diplomasi)
Savaş ilanları
MuharebelerHarekatlar
Cepheye göre
Avrupa hava harekatları muharebesi
Doğu CephesiManhattan Projesi
Birleşik Krallık cephesi
Mihlet ordularının teslim olması
vgş
Çoğu tarihçi, İkinci Dünya Savaşı'nın 1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'yı işgali ve iki gün sonra İngiltere ile Fransa'nın Almanya'ya savaş ilan etmesiyle başladığı konusunda hemfikirdir.[1] Pasifik Savaşı'nın başlangıcı için öne sürülen tarihler arasında 7 Temmuz 1937'de İkinci Çin-Japon Savaşı'nın başlaması veya daha erken bir tarih olan 18 Eylül 1931'de Japonya'nın Mançurya'yı işgali yer almaktadır.[2][3][4][5] Önerilen diğer başlangıç tarihleri arasında 3 Ekim 1935'te İtalya'nın Habeşistan'ı işgali bulunmaktadır.[6] İngiliz tarihçi Antony Beevor, İkinci Dünya Savaşı'nın başlangıcını Mayıs-Eylül 1939 arasında Japonya ile Moğolistan ve Sovyetler Birliği güçleri arasında yapılan Halhin Gol Muharebeleri olarak görmektedir.[7] Diğer bazıları ise İspanya İç Savaşı'nı İkinci Dünya Savaşı'nın başlangıcı veya ön hazırlığı olarak değerlendirmektedir.[8][9]
Savaşın bitiş tarihi de evrensel olarak kabul görmemektedir. Savaş, Asya'daki savaşı resmi olarak sona erdiren 2 Eylül 1945'teki Japonya'nın resmi teslimiytiyle değil, genellikle 15 Ağustos 1945'teki ateşkesle (Zafer Günü) bittiği o dönemde kabul edilmiştir. Japonya ve Müttefikler arasında 1951'de bir barış antlaşması imzalanmıştır.[10] Almanya'nın geleceğiyle ilgili 1990 tarihli bir antlaşma, Doğu ve Batı Almanya'nın yeniden birleşmesine olanak tanımıştır.[11] İki ülke arasındaki savaş durumu, tam diplomatik ilişkileri de geri getiren 1956 Sovyet-Japon Ortak Deklarasyonu ile sona erdirilmiş olsa da, Japonya ve Sovyetler Birliği arasında hiçbir zaman resmi bir barış antlaşması imzalanmamıştır.[12][13]
Arka plan
Ana madde: İkinci Dünya Savaşı'nın nedenleri
Birinci Dünya Savaşı'nın sonuçları
İsviçre'nin Cenevre kentinde düzenlenen Milletler Cemiyeti meclisi (1930)
Birinci Dünya Savaşı, Avrupa'nın siyasi haritasını kökten değiştirdi. İttifak Devletleri'nin en önde gelen ülkeleri, çatışmanın sona ermesinde ilgili barış antlaşmalarında toprak kaybetti. Avusturya-Macaristan, Osmanlı ve Rus İmparatorlukları'nın dağılmasıyla yeni ulus devletler yaratıldı.[14]
Gelecekteki bir dünya savaşını önlemek amacıyla, Paris Barış Konferansı tarafından 1920'de Milletler Cemiyeti kuruldu. Örgütün temel işlevi, kolektif güvenlik, askeri ve deniz silahsızlanması yoluyla silahlı çatışmaları önlemek ve uluslararası anlaşmazlıkları barışçıl müzakereler ve arabuluculuk yoluyla çözmekti.[15]
Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra güçlü bir pasifist duyguya rağmen, birçok Avrupa devletinde irridentist ve revanşist bir milliyetçilik ortaya çıktı.[16] Bu duygular, Versay Antlaşması tarafından dayatılan önemli toprak, sömürge ve finansal kayıplar nedeniyle özellikle Almanya'da belirgindi. Antlaşma uyarınca, Almanya ana topraklarının yaklaşık yüzde 13'ünü ve tüm denizaşırı mülklerini kaybetti; diğer devletlerin ilhakı yasaklandı, tazminatlar dayatıldı ve ülkenin silahlı kuvvetlerinin boyut ve kapasitesine sınırlamalar getirildi.[17]
Almanya ve İtalya
Alman Imparatorlugu 1918-1919 Alman devriminde feshedildi ve daha sonra Weimar Cumhuriyeti olarak bilinecek olan demokratik bir hukumet kuruldu. Savas arasi donem, yeni cumhuriyetin destekcileri ile politik sag ve soldaki sert muhalifler arasindaki catismalara sahne oldu. Italya, bir Ittifak Devleti muttefiki olarak savas sonrasi bazi toprak kazanimlari elde etmisti; ancak Italyan milliyetcileri, Italya'nin savasa girmesini saglamak icin Birlesik Krallik ve Fransa tarafindan yapilan vaatlerin baris anlasmasinda yerine getirilmemesine ofkelendiler. 1922'den 1925'e kadar Benito Mussolini onderligindeki fasist hareket, temsili demokrasiyi kaldiran, sosyalist, solcu ve liberal gucleri bastiran ve Italya'yi bir dunya gucu yapmayi amaclayan, "Yeni Roma Imparatorlugu" kurulacagini vadeden saldirgan bir genislemeci dis politika izleyen milliyetci, totaliter ve sinif isbirlikci bir gundemle Italya'da iktidari ele gecirdi.[18]
Adolf Hitler, Agustos 1933'te Nurnberg'deki bir Alman Nazi politik mitinginde