Webdesign Diensten
Tweede Wereldoorlog, of de Tweede Wereldoorlog (1 september 1939 - 2 september 1945), was een wereldwijd conflict tussen twee coalities: de Geallieerden en de Asmogendheden. Bijna alle landen ter wereld namen deel. Tanks en vliegtuigen speelden een belangrijke rol, waarbij laatstgenoemden de strategische bombing van steden en de inzet van de enige kernwapens die in een oorlog zijn gebruikt mogelijk maakten. De Tweede Wereldoorlog was het dodelijkste conflict in de geschiedenis en eiste 60 tot 75 miljoen mensenlevens. Miljoenen stierven als gevolg van bloedbaden, hongersnood, ziektes en genocides, waaronder de Holocaust. Na de overwinning van de Geallieerden werden Duitsland, Oostenrijk, Japan en Korea bezet, en werden Duitse en Japanse leiders berecht voor oorlogsmisdaden.
De oorzaken van de Tweede Wereldoorlog waren onder andere onopgeloste spanningen na de Eerste Wereldoorlog en de opkomst van het fascisme in Europa en het militarisme in Japan. Belangrijke gebeurtenissen voorafgaand aan de oorlog waren de Japanse invasie van Mantsjoerije in 1931, de Spaanse Burgeroorlog, het uitbreken van de Tweede Chinees-Japanse Oorlog in 1937 en de annexaties van Oostenrijk en het Sudetenland door Duitsland. Over het algemeen wordt aangenomen dat de Tweede Wereldoorlog begon op 1 september 1939, toen nazi-Duitsland onder leiding van Adolf Hitler Polen binnenviel, waarna het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk de oorlog verklaarden aan Duitsland. Polen werd halverwege september ook binnengevallen door de Sovjet-Unie en werd verdeeld tussen Duitsland en de Sovjet-Unie onder het Molotov-Ribbentroppact. In 1940 annexeerde de Sovjet-Unie de Baltische staten en delen van Finland en Roemenie, terwijl Duitsland Noorwegen, Denemarken, Belgie, Luxemburg en Nederland veroverde. Na de val van Frankrijk in juni 1940 ging de oorlog voornamelijk door tussen Duitsland, nu bijgestaan door fascistisch Italie, en het Britse Rijk en het Britse Gemenebest, met gevechten op de Balkan, in het Middellandse Zeegebied en het Midden-Oosten, in Oost-Afrika, de luchtslag om Engeland en de Blitz, en de zeeslag om de Atlantische Oceaan. Halverwege 1941 waren ook Joegoslavie en Griekenland verslagen door de Asmogendheden. In juni 1941 viel Duitsland de Sovjet-Unie binnen, waarmee het Oostfront werd geopend.
In december 1941 vielen Japanse troepen Amerikaanse en Britse gebieden in Azie en de Stille Oceaan aan, waaronder Pearl Harbor op Hawaai, wat ertoe leidde dat de Verenigde Staten de oorlog verklaarden aan de As. Japan veroverde een groot deel van de Chinese kust en Zuidoost-Azie, maar de opmars in de Stille Oceaan werd in juni 1942 gestuit tijdens de Slag om Midway. Begin 1943 werden de Asmogendheden verslagen in Noord-Afrika en bij Stalingrad in de Sovjet-Unie. Een geallieerde invasie van Italie in juli resulteerde in de val van het fascistische regime aldaar, en geallieerde offensieven in de Stille Oceaan en de Sovjet-Unie dwongen de Asmogendheden om op alle fronten terug te trekken. In 1944 vielen de westelijke Geallieerden Frankrijk binnen bij Normandie, en de Sovjet-Unie rukte op naar Centraal-Europa. Japan leed ook grote tegenslagen, waaronder de uitschakeling van zijn marine door de Verenigde Staten, het verlies van belangrijke eilanden in de westelijke Stille Oceaan en nederlagen in Birma.
De oorlog in Europa eindigde met de bevrijding van door Duitsland bezette gebieden en de invasie van Duitsland door de geallieerden, wat culmineerde in de val van Berlijn door Sovjettroepen en de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland op 8 mei 1945. Op 6 en 9 augustus lieten de VS atoombommen vallen op Hiroshima en Nagasaki, gevolgd door een Sovjet-invasie van door Japan bezet Mantsjoerije. Japan kondigde zijn onvoorwaardelijke overgave aan op 15 augustus en tekende een overgavedocument op 2 september 1945. De Tweede Wereldoorlog transformeerde de politieke, economische en sociale structuren van de wereld en legde de basis voor de internationale betrekkingen voor de rest van de 20e eeuw en tot in de 21e eeuw. De Verenigde Naties werden opgericht om internationale samenwerking te bevorderen en toekomstige conflicten te voorkomen, waarbij de overwinnende grootmachten - China, Frankrijk, de Sovjet-Unie, het VK en de VS - de permanente leden van de Veiligheidsraad werden. De Sovjet-Unie en de VS kwamen naar voren als rivaliserende supermachten, wat de basis legde voor de Koude Oorlog. Na de verwoesting van Europa nam de invloed van zijn grootmachten af, wat de dekolonisatie van Afrika en Azië in gang zette. Veel landen waarvan de industrieën beschadigd waren, werkten toe naar economisch herstel en expansie.
Begin- en einddata
Zie ook: Tijdlijnen van de Tweede Wereldoorlog
Tijdlijnen van de Tweede Wereldoorlog
Chronologisch
Voorspel
Gebeurtenissen (in Aziain Europa)
Nasleep
- 1939
- 1940
- 1941
- 1942
- 1943
- 1944
- 1945
- Nasleep
Op onderwerp
Oorzaken (Diplomatie)
Oorlogsverklaringen
VeldslagenOperaties
Per front
Luchtaanvallen in de Slag om Europa
OostfrontManhattanproject
Thuisfront in het Verenigd Koninkrijk
Overgave van de asmogendheden
vte
De meeste historici zijn het erover eens dat de Tweede Wereldoorlog begon met de Duitse invasie van Polen op 1 september 1939 en de Britse en Franse oorlogsverklaringen aan Duitsland twee dagen later.[1] Data voor het begin van de Pacifische Oorlog zijn onder andere het begin van de Tweede Chinees-Japanse Oorlog op 7 juli 1937, of de eerdere Japanse invasie van Mantsjoerije op 18 september 1931.[2][3][4][5] Andere voorgestelde startdata zijn onder andere de Italiaanse invasie van Abessinië op 3 oktober 1935.[6] De Britse historicus Antony Beevor beschouwt het begin van de Tweede Wereldoorlog als de Slag om Khalkhin Gol, uitgevochten tussen Japan en de troepen van Mongolië en de Sovjet-Unie van mei tot september 1939.[7] Anderen beschouwen de Spaanse Burgeroorlog als het begin of het voorspel van de Tweede Wereldoorlog.[8][9]
De datum van het einde van de oorlog is ook niet algemeen aanvaard. Destijds werd algemeen aangenomen dat de oorlog eindigde met het staakt-het-vuren van 15 augustus 1945 (V-J Day), in plaats van met de formele overgave van Japan op 2 september 1945, die de oorlog in Azië officieel beëindigde. Een vredesverdrag tussen Japan en de Geallieerden werd in 1951 ondertekend.[10] Een verdrag uit 1990 met betrekking tot de toekomst van Duitsland maakte de hereniging van Oost- en West-Duitsland mogelijk.[11] Er is nooit een formeel vredesverdrag tussen Japan en de Sovjet-Unie ondertekend, hoewel de staat van oorlog tussen de twee landen werd beëindigd door de Sovjet-Japanse Gezamenlijke Verklaring van 1956, die ook de volledige diplomatieke betrekkingen tussen hen herstelde.[12][13]
Achtergrond
Hoofdartikel: Oorzaken van de Tweede Wereldoorlog
Nasleep van de Eerste Wereldoorlog
De vergadering van de Volkenbond, gehouden in Genève, Zwitserland (1930)
De Eerste Wereldoorlog veranderde het Europese politieke landschap ingrijpend. De meest prominente landen van de Centrale Mogendheden verloren elk grondgebied in hun respectieve vredesverdragen bij het beëindigen van het conflict. Nieuwe natiestaten werden gecreëerd uit de ontbinding van de Oostenrijks-Hongaarse, Ottomaanse en Russische Rijken.[14]
Om een toekomstige wereldoorlog te voorkomen, werd de Volkenbond in 1920 opgericht door de Parijse Vredesconferentie. De belangrijkste functie van de organisatie was het voorkomen van gewapende conflicten door middel van collectieve veiligheid, militaire en maritieme ontwapening, evenals het oplossen van internationale geschillen door middel van vreedzame onderhandelingen en arbitrage.[15]
Ondanks sterke pacifistische sentimenten na de Eerste Wereldoorlog, ontstond er in verschillende Europese staten een irredentistisch en revanchistisch nationalisme.[16] Deze sentimenten waren vooral uitgesproken in Duitsland als gevolg van de aanzienlijke territoriale, koloniale en financiële verliezen die werden opgelegd door het Verdrag van Versailles. Krachtens het verdrag verloor Duitsland ongeveer 13 procent van zijn thuisland en al zijn overzeese bezittingen, terwijl de Duitse annexatie van andere staten werd verboden, herstelbetalingen werden opgelegd en er limieten werden gesteld aan de omvang en capaciteit van de strijdkrachten van het land.[17]
Duitsland en Italië
Het Duitse Keizerrijk werd ontbonden tijdens de Duitse revolutie van 1918-1919, en er werd een democratische regering gevormd, later bekend als de Weimarrepubliek. In het interbellum ontstond strijd tussen aanhangers van de nieuwe republiek en hardliner tegenstanders aan zowel de politieke rechter- als linkerzijde. Italië had, als bondgenoot van de Entente, enige gebiedsuitbreiding na de oorlog gerealiseerd; Italiaanse nationalisten waren echter woedend dat de beloften die door het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk waren gedaan om de Italiaanse deelname aan de oorlog te garanderen, niet werden nagekomen in de vredesregeling. Van 1922 tot 1925 greep de fascistische beweging onder leiding van Benito Mussolini de macht in Italië met een nationalistisch, totalitair en klassensamenwerkingsagenda dat de representatieve democratie afschafte, socialistische, linkse en liberale krachten onderdrukte, en een agressief expansionistisch buitenlands beleid voerde dat erop gericht was van Italië een wereldmacht te maken, waarbij de oprichting van een "Nieuw Romeins Keizerrijk" werd beloofd.[18]
Adolf Hitler op een politieke bijeenkomst van de Duitse nazi's in Neurenberg, augustus 1933